งานอาสาสมัครจากหน่วยงานต่างๆ

แม้ปัจจุบัน ประเทศไทยมีหน่วยงานที่เป็นองค์กรหลักในการบูรณาการการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย คือ สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย โดยมีหน้าที่วางมาตรการป้องกัน บรรเทา และฟื้นฟูผู้ประสบภัย เพื่อให้ประเทศไทยเป็นเมืองที่ปลอดภัยและน่าอยู่ แต่ภัยพิบัติที่เกิดขึ้นในแต่ละครั้ง มีความรุนแรงและสร้างความเสียหายแตกต่างกันออกไป บางครั้งมีความรุนแรงเกินกว่าความสามารถเหนือการจัดการภัยจากเพียงหน่วยงานเดียว เช่น สึนามิ พายุหมุนเขตร้อน หรือโคลนถล่ม อีกทั้งความล่าช้าของระเบียบข้าราชการ และงบประมาณที่ไม่เพียงพอต่อจำนวนผู้ประสบภัย เมื่อเกิดเหตุการณ์แต่ละครั้งจึงเป็นเรื่องที่ต้องร่วมมือกันจากหลายภาคส่วนอย่างเร่งด่วน ทั้งในเรื่องงบประมาณ สิ่งของ กำลังพล และงานอาสาสมัคร

มีการศึกษาพบว่า ผู้รอดชีวิตจากเหตุภัยพิบัติต่างๆ ส่วนใหญ่ ไม่ได้มาจากการช่วยเหลือจากทางภาครัฐ แต่มาจากการช่วยเหลือของอาสาสมัคร ดังนั้น "งานอาสาสมัคร" จึงถือเป็นกุญแจดอกสำคัญในการจัดการป้องกัน แก้ไข และฟื้นฟูพัฒนาผลกระทบจากภัยพิบัติ ซึ่งเป็นการหนุนเสริมในส่วนงานที่เป็นข้อจำกัดของภาครัฐ

องค์กรพัฒนาเอกชน มีส่วนเป็นอย่างยิ่งในการจัดการปัญหาด้านภัยพิบัติ ตั้งแต่การระดมอาสาสมัคร เพื่อเป็นทีมช่วยเหลือ ค้นหา ผู้รอดชีวิต ตลอดจนการช่วยเหลือสงเคราะห์ผู้ประสบภัย การฟื้นฟูสภาพแวดล้อม การส่งเสริมอาชีพ และการเยียวยาสภาพจิตใจ ซึ่งมีหลายหน่วยงานที่คอยทำหน้าที่แตกต่างกันไปตามที่กล่าวมา เช่น มูลนิธิปอเต็กตึ๊ง - หรือที่รู้จักกันในนามหน่วยกู้ภัย ซึ่งคอยเก็บกู้ศพ และลำเลียงผู้บาดเจ็บ โดยเฉพาะเมื่อเกิดเหตุการณ์ภัยพิบัติที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนเป็นวงกว้าง ซึ่งเจ้าหน้าที่ยังสามารถช่วยเจ้าหน้าที่ตำรวจในการเก็บหลักฐานเพื่อรักษารูปคดีได้อีกด้วย

มูลนิธิกระจกเงา - โครงการอาสาสมัครสึนามิ โดยดำเนินงานด้านการสนับสนุนและจัดการอาสาสมัครทั้งชาวไทย และชาวต่างชาติ ซึ่งหมุนเวียนเข้ามาร่วมฟื้นฟูพื้นที่และผู้ประสบภัยสึนามิภายในศูนย์อาสาสมัครสึนามิ เขาหลัก จ.พังงา ซึ่งศูนย์ฯ ดังกล่าวได้กลายเป็นเวทีแลกเปลี่ยนความรู้ความคิดเห็น อาสาสมัครและนักศึกษาฝึกงานเพื่อเรียนรู้ปัญหา ในพื้นที่ และร่วมกันฟื้นฟูสภาพชุมชนในระยะยาว และให้กำลังใจแก่ผู้ประสบภัยสึนามิ

นอกจากกิจกรรมการช่วยเหลือผู้ประสบภัยเบื้องต้นแล้ว การช่วยเหลือในระยะยาว เช่นการฟื้นฟูสภาพแวดล้อมภายในชุมชน เพื่อการดำเนินการฟื้นฟูสภาพแวดล้อมที่จำเป็นในจังหวัดที่ได้รับผลกระทบจากภัยพิบัติทั้งในระยะสั้นและระยะปานกลาง และระยะยาว การส่งเสริมอาชีพ การสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชน และการเยียวยาสภาพจิตใจ ก็นับเป็นเรื่องที่สำคัญ ซึ่งองค์กรพัฒนาเอกชนได้มีโครงการต่างๆ เกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวอยู่มาก เช่น มูลนิธิชุมชนไทยในการฟื้นฟูสภาพแวดล้อม องค์การแอคชั่นเอด (ประเทศไทย) ให้การช่วยเหลือกลุ่มชาติพันธ์มอแกนและการพัฒนาชุมชน มูลนิธิรักษ์ไทยด้านการอาชีพ เป็นต้น

นอกจากนี้แล้ว ยังมีองค์กรอื่นๆ ที่ให้ความช่วยเหลือในด้านการประชาสัมพันธ์ เพื่อทำการประกาศ แจ้งเตือนภัย และเป็นแหล่งข้อมูลเพื่อให้ประชาชนได้ติดตามความเคลื่อนไหวของข่าวสารต่างๆ เพื่อเป็นการระวังภัย และลดความสูญเสียที่อาจเกิดขึ้นได้ หน่วยงานต่างๆ เหล่านั้นได้แก่

กรมอุตุนิยมวิทยา คอยทำหน้าที่เฝ้าระวัง การเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ การพยากรณ์ล่วงหน้า พร้อมกับแจ้งเตือนให้ประชาชนรับทราบทางสื่อมวลชนแขนงต่างๆ ทั้งทางวิทยุกระจายเสียง และทางโทรทัศน์ทุกสถานี เพื่อประโยชน์ในด้านการเดินทาง การบิน และการดำเนินชีวิตประจำวันของประชาชน ซึ่งหากมีแนวโน้มว่า จะเกิดอากาศรุนแรง เช่น พายุฝนฟ้าคะนอง หรือ พายุหมุนเขตร้อน เกิดขึ้น ก็จะทำการแจ้งให้ประชาชนทราบล่วงหน้า เพื่อเตรียมป้องกัน และหลีกเลี่ยงภัยอย่างทันท่วงที นอกจากนี้ภายใต้กรมอุตุนิยมวิทยายังมีหน่วยงาน สำนักแผ่นดินไหว เป็นผู้ติดตามและรายงานสถานการณ์แผ่นดินไหว ตลอด 24 ชั่วโมง ที่อาจส่งผลกระทบต่อประเทศไทยด้วย

การจัดการด้านภัยพิบัติเป็นเรื่องที่ควรร่วมมือกันทุกฝ่าย ทั้งภาครัฐ ภาคเอกเชน และภาคประชาสังคม ในการทำหน้าที่แตกต่างกันออกไป แต่มีส่วนในการเกื้อหนุนกันและกัน ในหนังสือ“คู่มือภัยพิบัติ”ของโครงการ Beyond Disaster จึงได้รวบรวมรายชื่อหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง คอยให้ความช่วยเหลือกรณีภัยพิบัติในแต่ละเหตุการณ์ ทั้งในด้านการให้ข้อมูล การประชาสัมพันธ์ ช่วยเหลือ และฟื้นฟู รวมทั้งหมายเลขแจ้งเหตุฉุกเฉิน เพื่อความสะดวกของอาสาสมัคร และชาวบ้านในการติดต่อขอความช่วยเหลือจากหน่วยงานดังกล่าว กรณีมีเหตุการณ์ภัยพิบัติเกิดขึ้นในพื้นที่ในการจัดการภัยพิบัติได้ัทันท่วงที

ข้อมูลภัยพิบัติเพิ่มเติม
www.disaster.go.th
www.tmd.go.th
www.rid.go.th
www.dmr.go.th
www.rmutphysics.com

ทีมงาน ThaiNGO
มูลนิธิกองทุนไทย
webmaster@thaingo.org

24 ธันวาคม 2551