18 ปี สืบ...จากไป ...ให้อะไรกับสังคม

การบุกรุกทรัพยากรป่าไม้ นับเป็นปัญหาเรื้อรังในสังคมไทยมายาวนาน แม้ปัจจุบันเด็กยุคใหม่จะถูกปลูกฝัง ให้มีจิตสำนึกอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติแต่วัยเยาว์ แต่ข่าวคราวการตัดไม้ทำลายป่า การล่าสัตว์ของกลุ่มผู้มีอิทธิพล ก็ยังมีให้พบเห็น ด้วยความเห็นแต่ตัวคนบางกลุ่มทำให้ทรัพยากรป่าไม้ถูกทำลายไป ส่งผลกระทบต่อคนทั้งประเทศ แท้จริงแล้ว ป่าไม้เป็นสมบัติของใคร

ผืนป่าตะวันตกของไทย ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรและห้วยขาแข้ง เป็นพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากน้ำมือมนุษย์ตลอดมาเพราะเป็นป่าที่อุดมสมบูรณ์ จนกระทั่ง สืบ นาคะเสถียร ได้ทุ่มเทความพยายามเสนอชื่อให้เป็นพื้นที่มรดกโลก ในปี 2532 ให้เป็นหลักประกันว่าป่าผืนดังกล่าว จะได้รับการคุ้มครองอย่างเต็มที่จากการคุกคามทั้งปวง ก่อนจะตัดสินใจกระทำการอัตวิบาตรกรรม เพื่อเรียกร้องให้คนในสังคม และราชการหันมาสนใจในประเด็นปัญหา การทำลายทรัพยากรธรรมชาติอย่างจริงจัง

ภานุเดช เกิดมะลิ หัวหน้าภาคสนามโครงการร่วมรักษาผืนป่าตะวันตกเชิงนิเวศน์ มูลนิธิสืบนาคะเสถียร กลุ่มองค์กรพัฒนาเอกชนที่ยังคงสานต่ออุดมการณ์รักษาป่านับตั้งแต่ สืบ นาคะเสถียรได้จากไป ได้กล่าวถึงการทำงานของเจ้าหน้าที่ และแนวทางที่จะดำเนินการต่อไปว่า

“ในช่วงที่ผ่านมา มูลนิธิฯ ได้ทำงานตามแนวทางของคุณสืบฯ มาโดยตลอดตั้งแต่ปี2533 โดยขอบเขตการทำงานยังคงอยู่ในบริเวณผืนป่าตะวันตก ส่วนวิธีการและเนื้อหาอาจไม่ได้เจาะจงด้านวิชาการเช่นช่วยชีวิตสัตว์ป่า แต่ยังคงทำในมุมมองเดิมว่าป่าจะยั่งยืนได้อย่างไร กระบวนการดูแลรักษาป่าควรจะเป็นอย่างไรบ้าง เช่นการสนับสนุนส่งเสริมให้เจ้าหน้าที่มีบทบาทต่างๆ หลุดไปจากกรอบการอนุรักษ์

รวมทั้งแนวทางในอนาคต ขณะนี้ได้มีการทำงานเชื่อมต่อกับโซนอันดามันที่จะประกาศเป็นมรดกโลก เรื่อยขึ้นนมาแก่งกระจาน และจะให้เชื่อมต่อมายังผืนป่าตะวันตกครอบคลุมพื้นที่อนุรักษ์ทั้ง 11.7 ล้านไร่ ในพื้นที่ 6 จังหวัด”

นับเป็นปีที่ 18 แล้ว ที่มูลนิธิสืบนาคะเสถียร องค์กรชุมชน คนหนุ่มสาว และผู้ที่รักธรรมชาติทุกคนจะมารวมตัวกันเพื่อจัดงานวันสืบนาคะเสถียร ผู้มีคุณูปการต่อสังคมไทยท่านนี้ ในปีนี้จัดขึ้น วันที่ 31 สิงหาคม - 1 กันยายน 2551 ณ สถานีควบคุมไฟป่า และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง เพื่อรำลึกถึงการจากไปของท่าน รวมทั้งร่วมสานต่อเจตนารมณ์การอนุรักษ์ผืนป่าและธรรมชาติ

กิจกรรมภายในงานมีการออกร้านนิทรรศการของดีจากชุมชน โดยในวันที่ 31 สิงหาคม 2551 ได้มีการจัดนิทรรศการของดีจากชุมชน ทั่วทั้งภาคกลางและภาคตะวันตก เวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันระหว่างเครือข่ายต่างๆ เครือข่ายป่าชุมชน เครือข่ายเยาวชนอาสา เครือข่ายพระอาสาพัฒนาสังคมคุณธรรม เครือข่ายองค์กรอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่น และมีการจุดเทียนรำลึก สืบ นาคะเสถียร ก่อนจะเข้าสู่ช่วงมินิคอนเสิร์ต การบรรเลงเพลงเพื่อชีวิตจาก ศิลปิน หงา - หว่อง คาราวาน และศิลปินเพลงเพื่อชีวิตอื่นๆ ก่อนจะเข้าสู่กิจกรรมภาคเช้าของวันที่ 1 กันยายน 2551 คือการทำบุญตักบาตร อุทิศส่วนกุศลแก่ดวงวิญญาณ เจ้าหน้าที่ผู้เสียสละชีวิตเพื่อปกป้องทรัพยากรธรรมชาติ ป่าไม้ และสัตว์ป่า ณ อนุสรณ์สถาน สืบ นาคะเสถียร

คุณชินารัตน์ นาคะเถียร บุตรสาวคนเดียวของคุณสืบ นาคะเสถียร ปัจจุบันได้สานต่อการเสียสละเพื่อสังคมในการทำงานด้านเด็ก ได้กล่าวแสดงความขอบคุณองค์กรผู้จัดงาน และผู้เข้าร่วมงานที่มาสานต่ออุดมการณ์ร่วมกัน

“ก็ดีในมากนะคะที่หลายๆ คน หลายๆ หน่วยงาน เพื่อนๆ พี่ๆ ยังไม่ลืมคุณพ่อ และช่วยสานต่ออุดมการณ์ ช่วยกันทำต่อให้เสร็จถึงพ่อจะจากไปนานกว่า 18 ปี แล้ว ซึ่งตอนนี้ไม่ได้เข้ามาช่วยที่สืบฯ เต็มตัว แต่ก็ยังให้ความช่วยเหลือในด้านอื่นๆ ขอบคุณมากค่ะ”

แม้การจากไปในครั้งนั้นของ สืบ นาคะเสถียร จะสร้างความสะเทือนใจผู้คนในสังคมให้ตื่นตัวในเรื่องการรักษาป่าได้ไม่น้อย แต่ผลพวงที่เกิดขึ้นหลังความตายของนักอนุรักษ์ผู้นี้ กลับสร้างความตื่นตัวอย่างสูง ในเรื่องจิตสำนึกที่ฝังในจิตใจผู้คน ในการดูแล รักษาทรัพยากรธรรมชาติ ซึ่งจะช่วยแก้ปัญหาในระยะยาว และโดยเฉพาะความเข้มแข็งขององค์กรชุมชุน ผู้อยู่ใกล้ชิดป่าได้เป็นผู้ดูแลรักษา และจัดการป่าอย่างมีส่วนร่วม

ในปัจจุบัน ปัญหาการตัดไม้ทำลายป่าไม่เคยหมดไปจากสังคมไทย ยิ่งไปกว่านั้นยังวิธีการที่จะทำลายป่า และครอบครองทรัพยากรธรรมชาติ ที่แยบยลขึ้นเรื่อยๆ แม้ไม่ใช่การตัดไม้ทำลายป่าโดยตรง แต่ก็ถือว่าเป็นการรบกวนธรรมชาติ ด้วยวิธีการอื่นโดยถูกต้องตามกฎหมาย

ทีมงาน ThaiNGO
มูลนิธิกองทุนไทย
webmaster@thaingo.org

10 กันยายน 2551