ดนตรีกวีคีตา เพื่อการเรียนรู้สู่ปัญญา : เมื่อ... “ดนตรี” เป็นเครื่องมือสร้างโลก

กลุ่มสลึง ร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ได้เห็นความสำคัญของวัยรุ่นกับดนตรี จึงจัด โครงการดนตรีกวีคีตา เพื่อการเรียนรู้สู่ปัญญา TRIPLE H (Heart Head Hand) มาด้วยหัวใจ เติมไฟให้คิดฝัน ลงมือทำอย่างตั้งใจ โคงการนี้เป็นการเปิดโอกาสให้นิสิตนักศึกษาที่รักในเสียงดนตรี ได้มีโอกาสแสดงออกในทางที่ถูกต้อง โดยมุ่งสร้างสุขภาวะทางจิตให้สามารถจัดการกับตนเองและปัญหาที่อาจเกิดในอนาคต เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2551 ที่ผ่านมาได้มีการแถลงข่าวเปิดตัวโครงการไปแล้ว ณ อุทยานการเรียนรู้ ลานสานฝัน TK Park ชั้น 8 เซ็นทรัลเวิร์ด และมีการเสวนาในหัวข้อ "ดนตรี...สร้างโลกได้?" มีการแลกเปลี่ยนที่น่าสนใจทีเดียว

ส่วนแนวคิดหลักของ โครงการดนตรีกวีคีตา เพื่อการเรียนรู้สู่ปัญญา เกิดจากการให้ความหมาย ดนตรี .. ว่าน่าจะเป็นเครื่องมือหนึ่งที่ใช้ถ่ายทอดบางสิ่งบางอย่างให้กับคนที่ได้รับฟัง ให้คนที่เสพดนตรีได้มีกระบวนการคิดต่อให้เกิดปัญญาขึ้นมา และดนตรีทำหน้าที่อย่างหนึ่งได้ คือทำหน้าที่ให้เราอยู่กับความจริง ในเบื้องต้นดนตรีมีพลังมาก มีพลังคล้ายกับเป็นเรื่องเล่าที่ดี และยังทำให้เข้าถึงสภาวะทางอารมณ์บางอย่าง

ตุล ไวทูรเกียรต

มาโนช พุฒตาล

นายแพทย์วิรุฬ ลิ้มสวาท

นายแพทย์บัญชา พงษ์พานิช

“ดนตรีมีพลังอย่างมากในการขับเคลื่อนความคิดของคนให้ดูให้ความรู้สึกที่อิ่มเอม แล้วสร้างปัญญาให้กับคนที่ได้ฟังสัมผัสนำไปขับคลื่นสังคมที่เขาดำรงอยู่มีให้เต็มไปด้วยความสุขทางปัญญาและสุขภาวะทางสังคมซึ่ง ดนตรี ศิลปะมีอิทธิพลสูงมากในการกล่อมเกลารุ่นรุ่นใหม่ไม่ว่ายุคใด รุ่นใดก็มีลักษณะที่คล้ายๆ ซึ่งผมมองว่าสิ่งนี้เป็นเรื่องที่ค่อนข้างสำคัญอย่างมากในเครื่องมือทางความคิดปัญญา ที่เรียกว่าตนตรี” นายแพทย์วิรุฬ ลิ้มสวาท หนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้งกลุ่มสลึง เปิดเวที

นอกจากนั้น โครงการดนตรีกวีคีตาฯ มีส่วนสร้างเวทีการให้ความหมายของดนตรี และ สร้างแรงบันดาลใจให้กับผู้ที่มีฝัน ปลูกกำลังใจให้กับคนที่หมดหวัง ให้เรียนรู้การใช้ชีวิตในหลากหลายแง่มุม

“ดนตรีเป็นเครื่องมือ ก่อนอื่นเราต้องแยกตัวเองออกจากเครื่องมือซะก่อน ที่คุณหมอพูดถึงการเข้าสมาธิถึงภวังค์ เราต้องคิดต่อว่าภวังค์เรื่องอะไร ในต่างประเทศเข้ามีเพลงบรรเลงเพลงใต้ดิน เขาก็วิจารณ์กันว่าเพลงที่เนื้อร้องทำให้มันเคลิ้มกันใหญ่ทำให้อยากเสพยา เพลงนี้เหมาะกับการไปกับกัญชาได้ดีมาก บางเพลงเหมาะที่จะไปกับคาเฟอีน ผมคิดว่าก่อนที่เราจะเข้าใจเรื่องเพลง เราต้องไปเข้าใจความจริงก่อน ถ้าคนตระหนักในความจริง คราวนี้เขาก็ต้องรู้ว่าควรจะเลือกที่จะเคลิบเคลิ้มไปกับเพลงแบบนี้ แล้วจะหยุดยั้งตัวเองไว้แค่ไหน ไม่งั้นเพลงบางเพลงทำให้คนอยากทำลายข้าวของก็มี บางเพลงประสบความสมเร็จสูงมากแต่ว่าขาดความรัก ขาดคนดูแล ขาดคนจริงใจด้วย เขาแสดงออกด้วยการขว้างปาทำลายข้าวของทุกอย่าง

ดนตรีเป็นเครื่องมือเชื่อมโยงว่าจะสร้างโลกให้น่าอยู่หรือจะสร้างโลกที่โหดร้าย เช่น เพลงปลุกระดม เป็นการปลุกระดมให้คนกล้าที่จะออกไปสู้ กล้าที่จะออกไปตาย แต่ต้องรู้ก่อนว่า การที่พวกเขาจะออกไปเสี่ยงชีวิตนั้น เขาจะออกไปเสี่ยงเพื่ออะไร และสิ่งนั้นมีค่าพอให้เขาสละชีวิตให้หรือไม่ เพราะฉะนั้นดนตรีจะเป็นเครื่องมือที่คนควรเลือกใช้ให้เหมาะสม ว่าควรใช้เพื่อการใด เพื่ออะไร เพื่อใคร และจะได้ไม่นำดนตรีไปใช้ในทางที่ผิดๆ” มาโนช พุฒตาล ศิลปิน นักจัดรายการวิทยุชื่อดัง กล่าวไว้อย่างน่าสนใจ

นอกจากการสร้างสุขภาวะทางปัญญาแล้ว ดนตรียังเป็นการเปิดโลกใบใหม่ให้กับคนที่มีจินตนาการ มองโลกในหลายแง่มุมในการดำเนินชีวิต ตุล ไวฑูรเกียรต ศิลปิน (วงอพาร์ตเม้นต์คุณป้า) กล่าวว่า “ผมคิดว่าดนตรีทำให้เราได้เห็นอะไรหลายๆ อย่างในชีวิต แล้วเราจะรู้ว่ามนุษย์ทำผิดได้ โกรธได้ หลงได้ สิ่งที่เราได้จากการฟังเพลงหลายๆ แบบ ทำให้เรามองชีวิตในหลากหลายแง่มุม โดยบางเพลงก็มีแง่มุมลบ แต่ก็ไม่ได้ทำให้คุณค่าของเพลงนั้นลดลงเลย เพราะตราบใดที่คนแต่งคิด และเชื่ออย่างนั้นจริงๆ มันก็คือความจริง และเราก็จะได้เรียนรู้ในเรื่องของอารมณ์ว่ามันมีอยู่จริง ทำให้เราเรียนรู้และยอมรับได้ว่าโลกของเรามันมีหลายมิติ มันทำให้เราเรียนรู้ว่าเพลงบางเพลงมันสื่ออารมณ์ให้คิตามแต่ไม่ใช่เป็นแบบในการให้เราก้าวตาม มันเป็นเพียงเสี้ยวความคิดมองดนตรีให้สิ่งที่นำไปสู่การคิดให้เป็นปัจจุบันเท่านั้นผว่ามันก็เพียงพอ”

นอกจากนั้น นายแพทย์บัญชา พงษ์พานิช กรรมการบริหารแผนเปิดรับทั่วไปและนวัตกรรม สสส. กล่าวถึงความสำคัญของดนตรีส่งท้ายว่าว่า “ความจริงแล้วความสำคัญของดนตรี ประการแรกคือเป็นเครื่องระบายอารมณ์ แต่เป็นการระบายอารมณ์ในรูปแบบของเสียงดนตรี และสุดท้ายก็จะไม่ไประบายอารมณ์กับสิ่งอื่น แล้วก็ไม่ก่อให้เกิดปัญหาทะเลาะวิวาท หรือการทำร้ายร่างกายผู้อื่น ใช้ดนตรีในการบำบัดแทน ประการที่สองบทบาทของดนตรี คือเป็นเครื่องผ่อนคลายอารมณ์ ร่างกายของเราก็ต้องการผ่อนคลายจากการเดิน การทำงาน ความเหนื่อยล้าต่างๆ ต้องการพักผ่อนให้จิตใจได้มีเวลาผ่อนคลาย และประการสุดท้าย ดนตรีที่ใส่เนื้อหาสาระเข้าไป ซึ่งแนวแรกคือเนื้อหาที่ฟังสบายๆ เรื่อยๆ เกี่ยวกับท้องฟ้า สายลม แสงแดด แนวที่สองคือเพลงที่ต้องการใส่เนื้อหาสาระบางอย่างไปสู่ผู้ฟัง ตามที่ผู้แต่งได้ออกแบบไว้ และผู้ร้องคือผู้ที่ส่งสารนั้นออกไป”

โครงการนี้จะรับสมัครนักศึกษาระดับอุดมศึกษาทั่วประเทศ เข้าร่วมการประกวดดนตรีและการสร้างสรรค์ผลงานเพลงที่มีคุณค่า และเผยแพร่ออกเป็นอัลบั้มเพลงที่สร้างจากสองมือของนักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการเอง เป็นการเปิดโอกาสให้เยาวชนรุ่นใหม่ได้แสดงออกทางความสามารถด้านดนตรี เห็นคุณค่าของบทเพลงที่สร้างสรรค์ รวมถึงได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ชีวิตในแง่มุมต่างๆ ของผู้เข้าร่วมโครงการด้วย ดนตรีจะสร้างโลกได้หรือไม่นั้นไม่สำคัญแต่สิ่งที่สำคัญคือดนตรีเป็นสิ่งจรรโลงจิตใจ ให้คนผ่อนคลายจากสิ่งต่างๆ รอบๆตัว พักจิตใจ ให้ผ่อนคลายไปกับเสียงเพลง สร้างแรงบันดาลใจให้กับผู้ที่มีฝันซึ่งน่าจะสำคัญกว่าที่จะบอกว่าโลกดนตรีสร้างโลกได้อย่างไร

ติดตามรายละเอียดของ โครงการดนตรีกวีคีตาฯ ได้ที่ - www.hmusic.org

ทีมงาน ThaiNGO
มูลนิธิกองทุนไทย
webmaster@thaingo.org

18 พฤศจิกายน 2551